6 mei 2026 - KVOM (Koninklijk Verbond van Oud-strijders en Gelijkgestelden) - gewest Mechelen viert 105 jarig bestaan. Feestelijke viering in het Stadhuis en replica’s historische vaandels

Woord vooraf

Op de bestuursvergadering van het KVOM van 4 februari 2020 werd het voorstel van Jef Van Iseghem (bestuurder KVOM en secretaris NCPGR gewest Mechelen-Lier en 8 Mei Comité regio Mechelen) tot het maken van replica’s van vaderlandslievende verenigingen goedgekeurd.  Vele vaandels verkeerden in een slechte staat.  Het werd dus de hoogste tijd om actie te ondernemen. Wijlen Ward Adriaens, ere-conservator van Kazerne Dossin en Jef zijn dan begonnen met het inventariseren en het beschrijven van deze vaandels. Na een korte vergadering met Bart Somers, burgemeester van de stad Mechelen, Georges Lichtenstein (voorzitter KVOM) en Jef Van Iseghem, keurde het college van burgemeester en schepenen op 10 december 2024 het voorstel tot het maken van de replica’s goed.  Alleen de vaandels met een directe band met Mechelen werden weerhouden.  De mensen, verbonden aan het Hof van Busleyden, Erfgoedcel en de Universiteit Antwerpen konden nu aan de slag.  Bij deze dus een welgemeend woord van dank aan allen die zich voor dit mooie project hebben ingezet. Het gaat om 13 vaandels: Koninklijk verbond der kringen van oud-strijders en gelijkgestelden. Gewest Mechelen14-18, 40-45, De veteranen van koning Albert I – Afdeling Mechelen - Les véterans du roi Albert I, Section Malines 1909-1934, Nationaal Verbond van Oud-Krijgsgevangenen Mechelen 1914-1918 en1940-1945, Witte Brigade 1940-1945. Sector Mechelen,  Koninklijke Nationale Federatie Oorlogsvrijwilligers Afdeling Mechelen 1914-1918 en 1940-1945, Verbroedering van de 5de-15de-25ste Linieregimenten (Antwerpen-Ijzer-Lombardszijde-Oostrozebeke) Afdeling Mechelen 1914-1918 - Fraternelle des 5-15-25 régiments de Ligne (Anvers-Yser-Lombardszijde-Oostrozebeke) Section de Malines 1914-1918, Onafhankelijkheidsfront Mechelen, Luchtbescherming 1940-1947 Vriendenkring Mechelen, De Mechelse Bannelingen 1914-1918 en1940-1945, Nationaal Verbond van Vuurkruisen. Afdeling Mechelen. Salus patria suprema lex, Nationaal Verbond Invaliden – Vergeet nooit - Fédération Nationale Invalides – N’oubliez, Nationale Strijdersbond Mechelen. 1914-18 en 1940-1945 (KNSB) en de Nationale Confederatie van Politieke Gevangenen 40-45 en Rechthebbenden gewest Mechelen-Lier. De lichtere reproducties zullen de kwetsbare originele vaandels vervangen.  Die zullen voortaan veilig worden bewaard in het stedelijk erfgoeddepot, Depot Rato.

De plechtige overhandiging

Op 6 mei was het KVOM te gast op het stadhuis te Mechelen in de statige kolommenzaal voor de officiële overhandiging van de replica’s van de vaandels. Schepen van Erfgoed, Greet Geypen, beklemtoonde in haar toespraak dat het project niet alleen het historische materiaal beschermt, maar ook dat het ook de tradities en rituelen rond de vaandels levendig  houdt. Ze benadrukte het belang van de samenwerking tussen erfgoedorganisaties, onderzoekers en de erfgoedgemeenschap om dit erfgoed door te geven aan toekomstige generaties.

Hieronder de speech van de voorzitter (verontschuldigd) ism Ben Jonckers (Reserveofficieren gewest Mechelen) en Jef Van Iseghem, gebracht door penningmeester Peter Van den Brande.

Mevrouw de schepen,

Beste aanwezigen in al uw graden en hoedanigheden,

Sta me toe om u en het stadsbestuur hartelijk te danken voor deze feestelijke ontvangst

met een dubbele bedoeling en laat ons kort even stilstaan bij deze twee redenen:

Allereerst staan we stil bij ons 105-jarig bestaan een mijlpaal die we in 2020 door de

coronacrisis helaas niet konden vieren. Het Koninklijk Verbond der Oud-strijders Regio Mechelen werd op 24 november 1920 gesticht als een krachtige unie. Het bracht de slachtoffers van de Eerste Wereldoorlog samen: van vuurkruisers en oorlogsinvaliden tot bannelingen en officieren van het 7de Linieregiment. Allen

deelden zij de littekens van de Grote Oorlog.

Hoewel de kreet 'Nooit meer oorlog' luid weergalmde vanuit de modder en de

loopgraven aan het IJzerfront, bleek de geschiedenis onverbiddelijk. Nauwelijks

twintig jaar later trok de gesel van de Tweede Wereldoorlog opnieuw over ons land,

waarbij onze vrijheid werd ontnomen en de fundamenten van onze democratie

opnieuw werden ondermijnd.

Om onze democratische rechten en onvergankelijke waarden te herwinnen, rezen

tijdens de bezetting tal van verzetsgroeperingen op. Na de bevrijding gaven zij een

nieuwe impuls aan ons Verbond. Diverse nieuwe verenigingen—waaronder die van

politiek gevangenen, verzetslieden, het Geheim Leger, de sluikpers  en de

roemruchte Brigade Piron—vonden onderdak bij onze koepel. Dankzij deze krachtige

aangroei groeide het Verbond uit tot een hechte gemeenschap van maar liefst 25

kringen.

De vereniging kreeg ook een nieuwe naam "Het Koninklijk Verbond der Oud-strijders

regio Mechelen"

Door de hoge leeftijd en het onvermijdelijke overlijden van onze veteranen zijn veel

van deze verenigingen in de loop der jaren ontbonden. Vandaag de dag telt ons

Verbond nog zeven kringen die de herinnering levend houden

• Koninklijk Groepering van Reserveofficieren van het Gewest Mechelen

• Koninklijke Nationale Strijders Bond (KNSB)

• Brigade Piron Antwerpen-Mechelen

• Veteranen Leopold III

• 8 Mei Comité regio Mechelen

• Nationale Confederatie van Politieke Gevangenen en Rechthebbenden (NCPGR) 40-45   gewest Mechelen-Lier

Onder de koepel van ons Verbond zetten wij ons tijdens diverse manifestaties in voor

de plicht tot herinneren. Het is onze missie de bevolking ‘niet te laten vergeten’. Want

als we kijken naar de huidige geopolitieke situatie, waarbij de wereld op verschillende

plaatsen in brand staat, blijkt de verdediging van onze democratische instellingen en

verworvenheden actueler dan ooit.

Het is een wrange vaststelling dat de grote protagonisten van weleer, Rusland en de

Verenigde Staten, die tachtig jaar geleden de Tweede Wereldoorlog beëindigden en

een einde maakten aan een ongekende genocide, vandaag zelf als agressoren

optreden. Gedreven door een ongebreidelde machtsdrang lijken zij de relatieve

vrede, waar zij ooit de garant voor waren, nu zelf in gevaar te brengen.

Amerika was ooit hét lichtende voorbeeld van een democratie waar de hele wereld

naar opkeek. Het was de eerste staat die het model van Montesquieu — de trias

politica — werkelijk tot leven bracht door de wetgevende, uitvoerende en rechterlijke

macht strikt te scheiden. Het is dan ook pijnlijk om te zien hoe diezelfde staat

vandaag de dag, onder invloed van populisme en opportunisme, dreigt te vervallen in

chaos, waarbij een presidentiële houding soms meer weg heeft van een verlicht

despoot dan van een democratisch leider.

Ons land stond aan de wieg van de moderne democratie; als eerste op het Europese

vasteland vestigde België een parlementaire monarchie na de Revolutie van 1830.

Het Nationaal Congres maakte destijds een revolutionaire keuze voor een

constitutionele staat. Terwijl elders in Europa de vorst nog heerste, lag de werkelijke

macht bij ons vanaf het begin bij het parlement en de Grondwet.

Onze driekleur is meer dan een vlag; zij vertegenwoordigt een diepgewortelde

traditie van vrijheid. De scheiding der machten, de vrijheid van pers en vereniging, de

onafhankelijkheid van kerk en staat, en het primaat van de burgerlijke autoriteit: dit

zijn de fundamenten waarop ons land is gebouwd. Het zijn de erfenissen van het

project België—van onze overlegeconomie tot onze solidaire gezondheidszorg—die

we met trots moeten blijven koesteren en verdedigen.

De leden van ons Verbond willen een blijvend baken zijn in onze stad. Door zichtbaar

aanwezig te zijn bij vaderlandslievende manifestaties en door actieve

herinneringseducatie, willen we onze jeugd aanzetten tot een kritische blik op de

samenleving en de wereldgebeurtenissen. Ons doel is helder: de nieuwe generaties

toerusten om onze democratie te vrijwaren.

Naast het fêteren van ons 105-jarige, spreken wij vandaag onze oprechte dank uit

aan de stad Mechelen voor de steun aan ons erfgoedproject. Dankzij de

burgemeester en het college van burgemeester en schepenen kon een dringende

noodzaak worden aangepakt: onze historische vaandels verkeerden door jarenlang

gebruik en bewaring in erbarmelijke staat. Het stadsbestuur besloot niet alleen om

deze te vervangen door waardige replica’s, maar ook om de originelen als kostbaar

Mechels erfgoed in optimale omstandigheden te bewaren in Depot Rato.

Naast het stadsbestuur danken wij ook de Politie Rivierenland voor hun voortdurende

steun. Daarnaast gaat een welgemeende 'dankjewel' naar de drijvende krachten

achter dit project: de Erfgoedcel Mechelen, de medewerkers van Museum Hof van

Busleyden en, last but not least, de Universiteit Antwerpen.

Dankzij de uitstekende verstandhouding met de dienst Protocol, waarop ons Verbond

altijd kan rekenen, krijgen onze jaarlijkse plechtigheden en herdenkingsmomenten de

nodige luister. Met grote fierheid zullen we onze nieuwe vaandels opnieuw aan het

publiek tonen. Deze zullen worden gedragen door onze eigen leden, maar ook door

vrijwilligers van de scouts en andere Mechelse verenigingen—een prachtig symbool

van de overdracht tussen generaties.

Ik hoop dat wij, kritischer dan het beeld van Banksy te Londen suggereert, nooit

verblind zullen worden door de vlag die we met trots dragen. Laat onze vlag een

symbool zijn om ‘niet te vergeten’ en een oproep om waakzaam te blijven voor de

vrede en onze democratie. Mogen wij, met dezelfde moed als degenen die wij

vandaag herdenken, weerstand blijven bieden tegen elke aanslag op de rechten en

vrijheden van de mens.

Hartelijk dank aan iedereen die dit project mee heeft gerealiseerd, Georges Lichtenstein, voorzitter KVOM