07/05/2026 - Tentoonstelling: Georges van Raemdonck - Ageren tegen Fascisme en Nazisme

Democratie is een werk van elke dag

Op 7 mei 2026, op de vooravond van 8 mei — de dag die het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa markeert — opende in de refter van BA Pitzemburg in Mechelen de indrukwekkende tentoonstelling ‘Ageren tegen Nazi’s en fascisme’. Hoewel de cartoons van George van Raemdonck bijna een eeuw oud zijn, blijft de boodschap over de strijd tegen dictators en uitsluiting pijnlijk actueel. George van Raemdonck was tegen al wat oorlog, militarisme, vechten en doden was.

Eind 1914 was hij met zijn jong gezin gevlucht naar Nederland.  Reeds begin jaren dertig ageerde Georges van Raemdocnk tegen al wat dictators, fascisme en nazisme was.  De 'cartoons verbeelden o.a. de inval in Joegoslavië, Mussolini in Afrika, Hitler in Duitsland, de vervolging van Joden .. In een tijd van polarisatie herinneren deze werken ons eraan dat onze democratische spelregels nooit vanzelfsprekend zijn.

Deze bijzondere expo is een tijdelijke bruikleen van de IHA - International Humour in Art uit Boechout en werd door het 8 Mei Comité regio Mechelen en de NCPGR (Nationale Confederatie van Politieke Gevangenen en Rechthebbenden) regio Mechelen-Lier naar Pizemburg gehaald.

Mira Saliën, leerkracht geschiedenis in BA Pitzemburg maakte educatieve bundels voor de drie graden van het secundair onderwijs zodat leerlingen de tentoonstelling gericht kunnen bezoeken.

Op de vernissage bracht Jeroen Van der Auwera, voorzitter 8 Mei Comité, regio Mechelen de speech van Koen T'Sijen, burgemeester van Boechout, die oorspronkelijk werd uitgesproken bij de opening van de tentoonstelling in Boechout. We willen u enkele actuele fragmenten niet weerhouden.

“We leven in een tijd van diepe tegenstellingen.  Vroeger spraken we over breuklijnen tussen links en rechts, tussen arbeiders en ondernemers, tussen stad en platteland.  Vandaag zien we een nieuwe, fundamentelere scheidslijn ontstaan tussen democraten en niet-democraten.  Die lijn loopt niet alleen tussen landen, maar ook dwars door onze samenleving.  Het gaat niet langer alleen om politieke meningsverschillen, maar om iets veel fundamenteler: de vraag of we de spelregels van de democratie respecteren, of we bereid zijn de uitkomst van verkiezingen te aanvaarden, of we de waarde van feiten en van onafhankelijke rechtspraak erkennen.Want democratie is geen vanzelfsprekendheid.  Zij is geen luxe die we voor lief kunnen nemen. Democratie moeten we telkens opnieuw waarmaken.

Want vandaag zien we hoe autocratische regimes wereldwijd sterker worden.  We zien hoe propaganda, desinformatie, complottheorieën, fake en gekleurd nieuws op sociale media de publieke ruimte vergiftigen.  We zien hoe leiders, ook in Europa, de onafhankelijkheid van rechters aanvallen, journalisten intimideren en fundamentele rechten uithollen. Tegenstanders zijn geen legitieme gesprekspartners meer, maar vijanden die moeten worden uitgeschakeld.Dat is de kern van de nieuwe breuklijn: democraten aanvaarden pluralisme, debat en institutionele spelregels.  Of je nu rechts of links bent.  Niet-democraten beschouwen macht als een doel op zich en regels als hinderlijke obstakels.  De verdediging van democratie is geen zaak van politici alleen.  Zij raakt ons allemaal.  Want zodra de rechtsstaat verzwakt, zijn het de burgers die hun bescherming verliezen.  Zodra de pers het zwijgen wordt opgelegd, verliezen wij onze toegang tot waarheidsvinding.  Zodra verkiezingen worden ondermijnd, verliezen wij onze stem.Democratie betekent traagheid, overleg, compromissen.  Maar precies dat beschermt ons tegen willekeur.  Het alternatief is macht zonder controle. Daarom is de verdediging van democratie een gezamenlijke opdracht.  Rechters, parlementen en vrije media zijn geen vijanden van het volk, maar de ruggengraat van onze vrijheid. (...)Democratie is geen erfstuk uit het verleden, maar een verantwoordelijkheid voor de toekomst. De nieuwe breuklijn in onze samenleving is scherp, maar niet onoverbrugbaar.  Want elke dag kunnen mensen opnieuw kiezen: kiezen voor dialoog boven haat, voor regels boven willekeur, voor democratie boven autoritarisme.Laten we de democratie niet alleen verdedigen, maar verdiepen en vernieuwen.”Door deze tentoonstelling wensen we bij te dragen aan de herinnering van de uitwassen van het nazisme en fascisme. Herinneren is echter meer dan terugblikken; het is een actieve les voor de toekomst.  Laten we de lessen uit het verleden koesteren om onze vrijheid vandaag te beschermen en te versterken.  

Jef Van Iseghem, secretaris – Jeroen Van der Auwera, voorzitter